So với các địa phương khác, Bình Liêu cũng gặp nhiều khó khăn, song bằng sự năng động, sáng tạo, quyết liệt, huyện đã hoàn thành chương trình này. Chuyên đề này chúng tôi xin giới thiệu cách làm của Bình Liêu để giúp các địa phương có thêm kinh nghiệm trong thực hiện hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở nhằm hoàn thành sớm mục tiêu mà tỉnh đặt ra: Xong trước tháng 10-2010.

Đoàn viên thanh niên huyện Bình Liêu giúp gia đình ông Choỏng Quay Phu, thôn Khe Và, xã Tình Húc (Bình Liêu) xây nhà.

Là huyện vùng cao, biên giới với 99 thôn, bản của 8 xã, thị trấn; 98% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, bởi vậy Bình Liêu có số hộ nghèo cần hỗ trợ về nhà ở chiếm khá cao: 417 hộ, nằm rải rác ở 82 thôn, bản. So với nhiều địa phương khác, việc hỗ trợ cho các hộ này với Bình Liêu tưởng chừng rất khó khăn bởi địa hình lắm dốc nhiều khe, người dân ở rải rác trên các triền núi cao, đường sá đi lại khó khăn... Vậy nhưng đến tháng 5-2010, huyện đã hoàn thành chương trình hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở. Có được kết quả này là nhờ cách làm hay, sáng tạo trong việc huy động mọi nguồn lực vào cuộc của huyện.

Để việc thực hiện chương trình một cách thuận lợi, huyện và các xã trên địa bàn đã thành lập BCĐ thực hiện đề án hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở. Ngay khi UBND tỉnh phê duyệt danh sách các hộ được hỗ trợ, huyện đã triệu tập hội nghị cán bộ chủ chốt quán triệt, coi đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, có ý nghĩa to lớn đảm bảo an sinh xã hội, tạo cơ hội cho hộ nghèo an cư, vươn lên xoá đói, giảm nghèo. Công tác tuyên truyền, vận động được đặt lên hàng đầu để làm thông tư tưởng cho cán bộ và bản thân mỗi người dân. Để đảm bảo thời gian, chất lượng triển khai chương trình, huyện và các xã huy động tổng thể nguồn lực, vật lực, sự trợ giúp của các cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị LLVT và sự vào cuộc của cộng đồng dân cư, của chính những hộ được hỗ trợ... Toàn huyện thành lập 7 cụm với 87 đầu mối đơn vị (mỗi cụm có từ 9-12 đơn vị) làm công tác  vận động đoàn viên, hội viên, hộ nghèo tích cực làm nhà ở; trực tiếp tổ chức vận chuyển vật liệu, tham gia xây dựng nhà ở cho hộ nghèo. Các xã tích cực chỉ đạo gia đình, dòng họ, nhân dân trong thôn, bản, lực lượng đoàn thể tại chỗ giúp các hộ nghèo; vận động các hộ được hỗ trợ và anh em trong dòng họ chủ động những vật liệu có thể tự khai thác tại địa phương như: Cát, sỏi, gỗ làm xà nhà... Ông Lý Chi Nàm, thôn Co Nhan, xã Tình Húc, một trong những hộ được hỗ trợ theo Quyết định 167, cho biết: “Được nhà nước, tỉnh hỗ trợ tiền xây nhà, gia đình mừng lắm. Mấy đứa con và anh em đến giúp tôi đi lấy cát, sỏi ở dưới sông về xây nên gia đình không phải bỏ tiền mua. Tiền hỗ trợ tôi mua gạch, ngói, xi măng nên cái nhà cũng to hơn”. Tuy nhiên, ở các thôn, bản như Cẩm Hắc, Sông Mooc A, Sông Mooc B (xã Đồng Văn); Mạ Chạt (xã Vô Ngại); Khe Vằn, Sú Cáu, Thông Châu (xã Húc Động)... việc vận chuyển vật liệu rất vất vả vì đường dốc khó đi, gia đình lại neo người, không có tiền thuê nhân công. Vì thế, các đoàn thể đã tổ chức nhân lực đến giúp vận chuyển vật liệu. Kinh phí bữa ăn trưa cho những người vận chuyển, xây dựng này do chính các cụm vận động đóng góp. Trong quá trình thực hiện, 7 cụm giúp đỡ của huyện đã quyên góp được 52 triệu đồng để lo bữa ăn cho các tình nguyện viên. Nhờ vậy mà hơn 1.600 tấn xi măng, gần 4 triệu viên gạch, hàng trăm ngàn viên ngói đã được các lực lượng vận chuyển đến giúp hộ nghèo xây nhà. Thậm chí, có những hộ quá khó khăn trong vận chuyển vật liệu, lãnh đạo huyện phải trực tiếp xuống xem xét, chỉ đạo tổng lực từ học sinh cấp 3, Đoàn thanh niên các xã, lực lượng vũ trang cùng tham gia gánh, vác vật liệu vào tận nơi.

UBND huyện đã chủ động liên hệ với các doanh nghiệp sản xuất vật liệu để hợp đồng cung ứng cho các hộ có nhu cầu. Bởi thực tế, 1/3 trong số 417 hộ thuộc diện hỗ trợ không biết cách tính để xây sao cho được nhà, không biết mua vật liệu ở đâu. Hợp đồng ký kết chặt chẽ, thêm vào đó là tinh thần, trách nhiệm với người nghèo, các đơn vị cung ứng vật liệu luôn tạo điều kiện tốt nhất cho các hộ gia đình, mặc dù đường sá đi lại khó khăn. Có những lúc thiếu vật liệu do tắc đường, để chủ động, huyện chỉ đạo các xã, các gia đình tìm mua hoặc vay tạm ở các cơ sở sản xuất, cửa hàng, đại lý, thậm chí vay cả vật liệu xây dựng được các hộ dân tích trữ... Xác định khâu khó nhất là quá trình vận chuyển vật liệu và công xây, kỹ thuật xây (trước đây, các bản chỉ quen xây gạch đất, lợp mái tôn, mái tranh...) nên ngay khi bắt tay thực hiện Đề án, huyện đã đề nghị sự giúp đỡ của nhiều lực lượng. Ngoài bộ đội biên phòng thực hiện chương trình “Mái ấm biên cương”, huyện còn chủ động phối hợp cùng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, đề nghị Bộ Tư lệnh Quân khu 3 giúp đỡ. Nhờ đó, đầu tháng 1-2010, 100 cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 43 (đóng tại Hải Hà) đã về giúp địa phương xây dựng một số nhà ở những vùng khó khăn, địa bàn xa xôi; vừa giúp đỡ, vừa hướng dẫn kỹ thuật cho những thợ xây của địa phương. 17 doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn cũng được vận động vào cuộc để giúp hỗ trợ xây dựng 17 ngôi nhà cho đối tượng neo đơn, ốm đau, bệnh tật, già cả. Mặt khác, huyện phối hợp cùng Ngân hàng chính sách huyện và chỉ đạo các ngành tạo điều kiện tốt nhất để các hộ nghèo được hỗ trợ về nhà ở vay vốn. Bởi vậy, toàn huyện có 338/417 hộ được vay với số tiền hơn 2,68 tỷ đồng. Kinh phí 10,425 tỷ do tỉnh cấp hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở đã được giải ngân, quyết toán cho các doanh nghiệp cung ứng vật liệu và chi trả cho các hộ dân.

Với cách làm quyết liệt, tập trung, dứt điểm trong từng khâu, đến Tết Nguyên đán 2010 đã có 320 hộ nghèo thuộc diện hỗ trợ nhà ở trên địa bàn huyện được đón Tết trong nhà mới và đến hết tháng 5-2010, toàn bộ 417 hộ thuộc diện này đã có nhà mới để ở. Các nhà xây đều đảm bảo yêu cầu đặt ra về diện tích, độ bền... Trong số này, có tới 88 nhà mái bằng, số còn lại đều lợp ngói; nhà có diện tích từ 45m2 trở lên chiếm tới 72,6%... Mặc dù điều kiện đi lại khó khăn so với một số nơi, song Bình Liêu là huyện đầu tiên trong 7 địa phương (Tiên Yên, Vân Đồn, Hoành Bồ, Đầm Hà, Hải Hà, Bình Liêu, Ba Chẽ) hoàn thành chương trình hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo theo Quyết định 167, về sớm 5 tháng so với kế hoạch của tỉnh.
 

Đồng chí Trịnh Văn Duyệt, Phó Chủ tịch UBND huyện; Phó Trưởng BCĐ Hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo huyện Bình Liêu: “Cơ bản là phải tạo được sự đồng thuận trong dân” Có lẽ không chỉ với riêng Bình Liêu và cũng không chỉ với mỗi chương trình hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo mà ở đâu hay làm bất cứ việc gì liên quan đến lợi ích của người dân thì sự đồng thuận trong dân luôn là yếu tố quyết định thành công. Yếu tố này đã trở thành quan điểm chính trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, chính quyền huyện đến các xã, thôn, bản. Khi bắt tay vào triển khai chương trình này, huyện đã xác định, việc hỗ trợ phải đảm bảo 3 đúng và 3 công khai. Đúng đối tượng được hưởng hỗ trợ; đúng yêu cầu về chất lượng, diện tích tối thiểu tỉnh quy định; đúng nhu cầu diện tích/số nhân khẩu của mỗi hộ dân. Công khai danh sách các hộ được hỗ trợ; công khai giá vật liệu xây dựng và công khai thanh quyết toán với các hộ gia đình. Bên cạnh đó, lãnh đạo huyện trực tiếp cùng các cấp uỷ đảng, chính quyền, tổ chức đoàn thể đi sâu, đi sát đến từng hộ dân; lắng nghe ý kiến và kịp thời có những biện pháp sáng tạo, linh hoạt trong chỉ đạo, điều hành để tháo gỡ khó khăn cho các xã, các hộ gia đình. Nhờ thế chương trình hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo ở Bình Liêu đã có được sự đồng thuận trong dân. Chương trình được đẩy nhanh tiến độ và sớm đạt mục tiêu đề ra. Cho đến thời điểm này, chúng tôi chưa nhận được bất kỳ đơn thư khiếu nại hay ý kiến thắc mắc về việc triển khai chương trình này. Trong quá trình triển khai huyện cũng luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của thường trực cấp uỷ. Đây cũng là động lực để Bình Liêu triển khai nhanh và đúng hướng. Đồng chí Đỗ Xuân Quảng, Chủ tịch Uỷ ban MTTQ huyện Bình Liêu: “Thành công là nhờ huy động được sức mạnh tổng hợp” Khi Đề án Hỗ trợ hộ nghèo cải thiện nhà ở được triển khai, chính quyền, MTTQ, các ban, ngành, đoàn thể huyện Bình Liêu đã tích cực vào cuộc, điều tra, khảo sát các gia đình thuộc diện được hỗ trợ. Từ sự chỉ đạo thống nhất của cấp uỷ, các cấp chính quyền, các ngành, đoàn thể đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để người dân hiểu chủ trương xoá đói giảm nghèo của Đảng, Nhà nước. Thông qua công tác tuyên truyền, vận động đã nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của các tổ chức, doanh nghiệp, những nhà hảo tâm và đông đảo quần chúng nhân dân. Chương trình này đã được cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương tập trung chỉ đạo khẩn trương và quyết liệt. Quá trình giải ngân các nguồn kinh phí hỗ trợ, ủng hộ, đảm bảo công khai, đúng nguyên tắc tài chính, đúng địa chỉ nên được người dân, các doanh nghiệp, đơn vị tin tưởng và ủng hộ. MTTQ huyện còn phát động đợt ủng hộ kinh phí trong cán bộ CCVC-LĐ trên địa bàn và đã vận động được 52 triệu đồng, kịp thời giúp những hộ nghèo, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn xây nhà. Nhờ sự chung tay góp sức của cả hệ thống chính trị nên tốc độ xây nhà trên địa bàn huyện nhanh hơn, thời gian hoàn thành sớm hơn, những ngôi nhà hoàn thiện đảm bảo vững chắc, chất lượng tốt. Đồng chí Hoàng Kiên Trung, Bí thư Huyện đoàn Bình Liêu: “Đoàn TN luôn xác định phải đảm nhận những khâu khó trong thực hiện Đề án” Ngay sau khi có chỉ đạo của huyện về thực hiện Đề án, Huyện Đoàn đã có văn bản chỉ đạo hệ thống Đoàn thanh niên trên toàn địa bàn vào cuộc, phối hợp chặt chẽ với địa phương, phát huy nhân lực là đoàn viên, hội viên tại các thôn, bản. Huyện Đoàn là một thành viên trong cụm giúp đỡ xã Đồng Văn - nơi đây có nhiều hộ thuộc diện được hỗ trợ nằm ở khu vực cách trở sông suối do vậy chúng tôi cũng tích cực tham gia vận động các đơn vị, thành viên trong cụm, các doanh nghiệp ủng hộ đóng góp quỹ được 13,5 triệu đồng. Số tiền này chủ yếu để tổ chức bữa ăn tại công trường cho những người xây nhà và người vận chuyển vật liệu nhằm giảm bớt phiền hà, khó khăn cho hộ nghèo. Bên cạnh đó chúng tôi huy động lực lượng thanh niên của các xã ít khó khăn hơn và ĐVTN của các trường học, các đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn giúp đỡ những xã có địa hình xa xôi, cách trở, khó vận chuyển nguyên vật liệu. Đoàn thanh niên luôn xác định là lực lượng tham gia trực tiếp ở các điểm khó khăn, có nơi 1 chuyến xe máy chỉ chở được 10 viên gạch vào, thậm chí phải gánh nguyên vật liệu vào, với những hộ ở khu vực này, cán bộ Huyện Đoàn trực tiếp xuống xem xét, huy động lực lượng đoàn viên, thanh niên trường học, các chi đoàn văn phòng trực thuộc đến tình nguyện giúp đỡ, bởi vậy, những hộ nghèo khó khăn về nhà ở còn lại của huyện đã hoàn thành xong việc xây nhà.

Nguồn: BQN